Samsun’un Salıpazarı ilçesi, binlerce yıllık geçmişiyle tarih ve doğa tutkunlarını kendine çekmeye devam ediyor. İlçeye bağlı Konakören, Yeşilköy, Esatçiftliği ve Cevizli köylerinde yapılan arkeolojik çalışmalar, bölgenin Tunç ve Demir Çağı’ndan kalma zengin bir kültürel mirasa ev sahipliği yaptığını gözler önüne seriyor.
Amazon Efsanesiyle Özdeşleşen Garpu Kalesi
Salıpazarı’nın Konakören Köyü’nde yer alan Garpu Kale (Amazon Kalesi), MÖ 1200-550 yılları arasında kullanılmış açık hava tapınağı olarak dikkat çekiyor. Kaya basamakları, Kybele’ye ait olduğu düşünülen kaya atları, kurban kuyuları ve kan akıtma kanalları ile antik dünyanın ritüel izlerini taşıyan bu alan, I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edildi. Kaleye çıkan yürüyüş rotası üzerindeki Ardıç Pınarı, doğa severler için cazip bir mola noktası sunuyor.
Heybelik Mevkiinde Antik Yerleşim Alanı
Konakören Heybelik mevkiinde Bolas Deresi kenarında bulunan Kaya-Yamaç Yerleşmesi, bölgenin Demir ve Tunç Çağlarındaki insan yerleşimlerine dair önemli veriler sunuyor. Burada bulunan seramik yoğunluğu ve alanın antik yollar üzerinde olması, bölgenin tarihsel stratejik önemini de gözler önüne seriyor.
Yeşilköy’de Runik Yazıtlar ve Kaya Mezarları
Salıpazarı’nın Yeşilköy Köyü, Kayabaşı Mahallesi’nde yer alan runik yazılar ve kaya mezarları, Göktürk alfabesiyle yazılmış nadide örnekleri barındırmasıyla dikkat çekiyor. Alandaki çevre düzenleme ve kamulaştırma çalışmaları Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülüyor. Ayrıca Muratuşağı Mahallesi’nde tespit edilen yeni runik yazıtlar da bölgenin arkeolojik zenginliğini artırıyor.
Harman Kaya ve Üç Kayalar: Görsel ve Tarihi Bir Şölen
Cevizli Köyü’nde bulunan Harman Kaya, Üç Kayalar ve karşısındaki İn Kayası Mağaraları, Demir Çağı gözetleme kulesi veya kutsal alanı olarak kullanıldığı düşünülen yapılarla birlikte muazzam bir doğa-arazi birleşimini temsil ediyor.
Esatçiftliği’nde İn Bükü Mağarası
Demir Çağı’na ait olduğu belirlenen İn Bükü Mağarası, 45 metre uzunluğu ve yakınındaki eski bakır ocakları ile dikkat çekiyor. Bu mağaranın turizme kazandırılması, bölgenin macera ve kültür turizmi açısından cazibesini artırabilir.
Antik Yol ve Dere Yolu Yürüyüş Güzergâhları
Yeşilköy Özköroğlu Mahallesi’nde, dere boyunca uzanan basamaklı kaya yol, antik dönem ulaşım izlerini günümüze taşıyor. Bu yol sayesinde turistlerin kaya mezarları ve runik yazıların bulunduğu Yuğ Töreni Alanı’na ulaşması mümkün hale geliyor.
Tunç Çağı İzleri: Çağlayan ve Cevizli Köyleri
Çağlayan Köyü’nde Tunç Çağı izleri taşıyan kalıntılar tespit edilirken, Cevizli Köyü Huma Camii yanında yer alan kaya mezarı ise bölgedeki en iyi korunmuş örneklerden biri olarak dikkat çekiyor. Mezar, üç sekili tek odalı yapısıyla eski bir nekropol alanının varlığına işaret ediyor.
Benzersiz Bir Yapı: Karacaören Kaya Değirmeni
Tacalan Deresi üzerinde, Karacaören Köyü’nde bulunan ve doğal kaya içerisine inşa edilmiş Kaya Değirmeni, halen çalışır durumda olup Samsun’daki tek örnek olmasıyla öne çıkıyor.
